MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 88
Planeta Br 88
Godina XVII
Januar - Februar 2019.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 95
Mart 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

ISHRANA

 

I.Jakšić

Biljke otkrivaju davne migracijske rute

Stari dobri ječam

Pojava poljoprivrede je jedna od najbitnijih etapa u razvoju ljudskog društva, jer je omogućila osnivanje zajednica u vidu naselja, specijalizaciju rada i tehnološke inovacije.

ISHRANA

Jedan od centara poljoprivrednih začetaka je Bliski istok, gde je ječam pripitomljen pre otprilike 10.500 godina, zajedno s pšenicom i ostalim prinosima. Arheološki nalazi pokazuju da se kultivacija ječma raširila do ekoloških granica u Evropi, severnoj Africi, centralnoj, južnoj i istočnoj Aziji, u toku perioda od približno 6000 godina. Novi rezultati objavljeni u PLOS ONE pokazuju da su se različite vrste ječma, namenjene raznim upotrebama, prilagođene drugačijim ekološkim uslovima i režimu žetve, širile preko Evroazije raznolikim rutama. U mnogim slučajevima, za te rute širenja postoje arheološki i arheobotanički dokazi.
Po mišljenju vodeće autorke istraživanja, dr Dajane Lister, koja radi u Mekdonaldovom institutu za arheološka istraživanja, Univerzitet Kembridž, ti rezultati zasnovani su na genetskoj analizi današnjih plodova, tradicionalnih farmerskih vrsta koje su lokalno odomaćene (engleski naziv landraces). Te vrste mahom su se sakupljale u toku ranog 20. veka i čuvaju se u kolekcijama germaplazme širom sveta. Za većinu postoje precizno zabeležene geografske koordinate. Brojne studije su pokazale da odomaćene lokalne vrste mogu da čuvaju stari autentični genetski potpis inicijalnog rasprostiranja farmi tokom praistorije, a baš to slikovito prikazuje trenutno istraživanje.

Uporedo sa pirinčem

ISHRANARezultati ukazuju na to da su različite rute širenja svake ponaosob vrste ječma bile različite jedna od druge, i to na mnoštvo načina. To je oslikavalo izbor čoveka u vidu različitih osobina ili posledica zbog prilagođavanja životnoj sredini. Ove različite rute uključuju i one ka severu i jugu Iranske visoravni, kroz oblast unutrašnjeg azijskog planinskog koridora u centralnoj Aziji koja je povezana sa kineskim Putem svile: ravnicu na velikoj visini na južnoj ivici Tibetanskog platoa, ravnicu na velikoj geografskoj širini kroz severne stepe, sve ravnice koje se prostiru ka Japanu i pomorska ruta iz južne Azije. Prethodno istraživanje je obezbedilo veći broj podataka u vezi sa određivanjem starosti kako bi se odredilo vreme kada su određene rute korišćene.Lister dalje objašnjava da je, zbog jedne vrste ječma, široko rasprostranjene, naročito u blizini obala, populacija možda putovala preko pomorske rute iz južne Azije ka jugoistočnoj Aziji. Baš ta vrsta sastoji se od sorte ječma koja se seje zimi i za koju se misli da je važna za područja istočne Azije, gde raste pirinač. Tamo je uobičajeno da prinos pirinča stiže u letnjim mesecima a ječam, prilagođen rastu u zimskim uslovima, može da se sadi posle žetve pirinča. Razvoj uzgoja višestrukih plodova u toku praistorije smatra se faktorom koji je povećao produktivnost i stabilnost i omogućio razvoj složenijih društvenih zajednica.

Derivat kultivisane vrste

Još jedna sorta ječma dominantna je na visoravni Tibetanskog platoa. Ona ima ogoljeno zrno, što je bilo veoma privlačno jer ne zahteva dugotrajni proces trebljenja potreban da bi ga ljudi konzumirali. Takva vrsta ječma je važna za čitav tibetanski način života. Taj značaj jasno se vidi u ponudi ogoljenih zrna ječma i putera od jaka u tibetanskim budističkim hramovima širom regiona. Glavni izvor ugljenih hidrata koji jedu Tibetanci zove se tsampa, i pravi se od pečenog ječmenog brašna i slanog tibetanskog čaja s puterom od jaka.
Prethodna istraživanja, sprovedena na Univerzitetu Kembridž, preko projekta „Globalizacija ishrane u praistoriji“ pokazala su da se kultivacija ječma pojavila u regionu kinesko-tibetanskog platoa pre 4000 godina. Smatra se da je to bilo od presudnog značaja za kolonizaciju „krova sveta“. Pojedini akademici dovode u pitanje autentičnost ječma i ukazuju na to da bi ječam mogao da bude proizvod divljih predaka s Bliskog istoka. Trenutno istraživanje bavi se i genetskim odnosom različitih varijanti ječma, pripitomljenh i divljh vrsta. Rezultati ukazuju na malu verovatnoću pripitomljavanja ječma u ovom regionu i to da je „divlji“ ječam na platou, sasvim moguće, derivat korova kultivisanog ječma.

ISHRANA

 

I.Jakšić

 



Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u  
»  Prijatelji Planete



» 10 GODINA PLANETE

free counters Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 95
Planeta Br 95
Godina XVII
Mart - April 2020.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2020 PLANETA