MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 94
Planeta Br 94
Godina XVII
Januar - Februar 2020.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 105
Maj. 2022g
Br. 103
Jan. 2022g
Br. 104
Mart 2022g
Br. 101
Jul 2021g
Br. 102
Okt. 2021g
Br. 99
Jan. 2021g
Br. 100
April 2021g
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Nov. 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

IŠČEZLE VRSTE

 

Oliver Klajn

Surlaš meriterijum

Plivač sa glavom oblika bumeranga

 

Surlaši su taksonomski red kojem od živih sisara pripadaju samo slonovi. Nekada je na Zemlji živeo veliki broj vrsta ovih životinja, ali su one u međuvremenu mahom izumrle. Jedna od  taksonomskih porodica koju je zadesila takva sudbina je Moeritherium.
Naziv su dobili po jezeru u Egiptu. U oazi Faijum, ispod nivoa mora, danas se nalazi slano jezero Birket  Karun. U antici je tu bilo znatno veće slatkovodno jezero Meris, koje je služilo kao rezervoar za vodu.

IŠČEZLE VRSTE

Prikaz života u prirodi

 

Početkom 20. veka, britanski paleontolog Čarls Vilijam Endrjus istraživao je fosile u severnom delu Afrike. Na jednoj geološkoj formaciji u oblasti u kojoj je bilo jezero Meris, pronašao je ostatke sisara. Po toj vodom ispunjenoj prirodnoj depresiji imenovan je celi rod. Naziv u prevodu označava: zver sa jezera Meris.

IŠČEZLE VRSTE

Taksidermatski prikaz ovog surlaša

IŠČEZLE VRSTE

Spoj lobanje i vilice dva različita uzorka

IŠČEZLE VRSTE

Skelet meriterijuma

Najpre je stručno opisana vrsta Moeritherium lyonsi. Ovom engleskom naučniku je ubrzo pošlo za rukom da otkrije a zatim  i imenuje, odnosno naučno definiše još dve vrste ove životinje. Njegov nemački kolega Maks Šloser, 1911. godine, podelio je vrstu Moeritherium lyonsi. Od nje se izdvojilo još jedno krupno stvorenje čiji je naziv Moeritherium andrewsi.

Protekao je skoro čitav vek pre nego što je utvrđeno postojanje i pete vrste. Do toga je došlo 2006. godine, u jugoistočnom Alžiru, kada su ispitani fosilni ostaci na jednom lokalitetu iz poznog eocena. To je geološka epoha koja je trajala od pre 56 do pre 34 miliona godina. Živeli su i u sledećoj epohi, u oligocenu, koja je trajala do pre 23 miliona godina.
Na osnovu analize njihovih zuba, utvrđeno je da su jeli meke biljke iz slatke vode. Do tog saznanja se došlo zahvaljujući ugljenikovim izotopima iz zubne gleđi. Po svemu sudeći, vodili su način života sličan nilskim konjima u naše vreme, što znači da su najviše vremena provodili na močvarnom području i oko reka. Na to su ukazali izotopi kiseonika.
Osim slonova, od postojećih životinja u manjoj meri su srodni morskim kravama. Po izgledu su mnogo više podsećali na tapire nego na slonove. To se posebno odnosi na savitljivu gornju usnu kojom su jeli vodene biljke.


I veličina ovog stvorenja je vrlo slična tapiru. U predelu ramena, bili su visoki 74-107 cm, dok im je ukupna dužina iznosila do 2,5 m. Njihova težina je dostizala 235 kg. Najverovatnije je da su vreme provodili do pola uronjeni u vodu.
Odlikovale su ih jake i kratke noge. Rep je takođe bio kratak. Telo meriterijuma je bilo dugačko i zaobljeno, sa snažnim vratnim mišićima koji su se nadovezivali na široka leđa i lobanju. Donji deo nogu je bio širok i završavao se ravnim kopitama.


Nosni otvori su se nalazili na gornjem delu izdužene lobanje. Bio je manji od većine kasnijih surlaša. Nisu imali surlu već kraći proboscis. Nije im bila ni potrebna jer su obitivala blizu tla. U gornjoj i donjoj vilici postojali su vrlo razvijeni prednji sekutići, što je evolutivna faza u razvoju kljova koje će kasnije nastati kod slonova. Isto tako, gornja usna predstavlja evolutivnog prethodnika surle. Uprkos tome, meriterijum nije direktan predak slonova već sporedna linija koja je nestala sa lica Zemlje.

Ostali zubi su korišćeni za usitnjavanje i sečenje lisnatih biljaka. Oči i uši su im bile visoko na glavi. Osim u severnoj, njihovi ostaci su otkriveni i u zapadnoj Africi.

IŠČEZLE VRSTE

Prva otkrivena vrsta Moeritherium lyonsi

 

Oliver Klajn

 


 


Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» UZ 100 BR. „PLANETE”

» 10 GODINA PLANETE

free counters

Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 105
Planeta Br 105
Godina XIX
Maj-Jun 2022.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2022 PLANETA